Międzynarodowy Komitet Badań Arktyki (IASC) podczas konferencji odbywającej się w kwietniu 2003 r. w Kirunie, szwedzkim mieście położonym poza kołem podbiegunowym północnym, ogłosił rok 2007/2008 – IV Międzynarodowym Rokiem Polarnym, którego celem głównym jest zrozumienie, jaką rolę odgrywają i będą odgrywać rejony polarne w obecnych i przyszłych ogólnoświatowych zmianach środowiska.
Obecny, IV Międzynarodowy Rok Polarny 2007-2008, będzie trwać od 1 marca 2007 r. do 1 marca 2009 r. i wbrew nazwie, obejmie okres dwóch lat. Dwa pełne sezony badawcze w Arktyce i Antarktyce pozwolą na prowadzenie obserwacji we wszystkich porach roku na obu półkulach. Weźmie w nich udział ponad 50 tys. pracowników naukowych i inżynierów z 70 krajów. Reprezentować oni będą rozmaite dziedziny wiedzy - od genetyki po geofizykę i od antropologii po astronomię. Wspomoże ich 31 statków badawczych (w tym dwa polskie: Oceania i Horyzont II), 26 samolotów i helikopterów oraz 47 stałych stacji polarnych. Planuje się też budowę pod patronatem Unii Europejskiej superlodołamacza „Aurora Borealis”.
Podstawowym zadaniem IV Międzynarodowego Roku Polarnego ma być przeprowadzenie kompleksowych i wielodyscyplinarnych badań (socjologicznych, biologicznych, geograficznych, klimatycznych, żywieniowych, energetycznych itp.), a także stworzenie międzynarodowej sieci stacji polarnych oraz organizacja licznych programów edukacyjnych. Te działania z pewnością przyczynią się do zrozumienia fizycznych, biologicznych i chemicznych procesów zachodzących w tych regionach Ziemi oraz poznania ich wpływu na otaczające środowisko. Polska będzie uczestniczyć w realizacji wielu projektów badawczych w Antarktyce i Arktyce oraz dużego projektu z udziałem wielu placówek naukowych skupionych wokół dwóch głównych instytutów koordynujących badania polarne: Zakładu Biologii Antarktyki PAN i stacji Arctowskiego na Wyspie Króla Jerzego oraz Instytutu Geofizyki PAN i stacji Hornsund na Spitsbergenie.
Obszary polarne mają kluczowe znaczenie dla ogólnoświatowych badań meteorologicznych, geofizycznych, oceanograficznych, dlatego w ich naukowym poznawaniu bardzo wcześnie podjęto międzynarodową współpracę. Idea połączenia wysiłków wielu krajów w badaniach polarnych oraz tworzenia międzynarodowych organizacji pojawiła się ok. 125 lat temu. Z inicjatywy ówczesnej Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej ogłoszono w latach 1882/83 I Międzynarodowy Rok Polarny. W tym okresie w badaniach obszarów polarnych uczestniczyło 12 państw, założono 15 stacji polarnych (w tym 13 w Arktyce i 2 w Antarktyce). W II Międzynarodowym Roku Polarnym 1932-1933 założono 40 stacji badawczych. W pracach naukowych w II Roku Polarnym brała udział Polska. Trzech Polaków: Czesław Centkiewicz, Jan Łysakowski i Stanisław Siedlecki prowadziło obserwacje i pomiary na Wyspie Niedźwiedziej w Arktyce. Rejestrowano zjawiska z dziedziny meteorologii i magnetyzmu, badano atmosferę oraz zjawiska jonosferyczne. Kolejny, III Międzynarodowy Rok Polarny nazwany też Międzynarodowym Rokiem Geofizycznym, odbył się w latach 1957-1958, a w prowadzonych badaniach zjednoczył 67 krajów. Polska aktywnie włączyła się w nie, m.in. budując Stację Polarną w Zatoce Białego Niedźwiedzia w fiordzie Hornsund na Spitsbergenie, największej wyspie spośród arktycznych wysp archipelagu Svalbard. Była to kontynuacja polskiego programu polarnego – w tym trwających do dziś badań Spitsbergenu. Dowodem na wszechstronny udział Polski w badaniach polarnych było też otwarcie w 1959 r. na Antarktydzie sezonowej stacji im. A.B. Dobrowolskiego. W 1977 r. na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce Zachodniej zaczęła działać stała stacja im. H. Arctowskiego. Dużym wyróżnieniem dla polskiej nauki w zakresie badań prowadzonych w rejonach polarnych było wytypowanie w 2002 roku przez Unię Europejską polskiej polanej stacji badawczej na Spitsbergenie jako jednego z sześciu miejsc, do badań morskiej bioróżnorodności i dziedzictwa przyrodniczego Europy.
Na podstawie:
1. artykułu: Rok 2007 – Międzynarodowym Rokiem Polarnym, zamieszczonym w dziale klimatologia Wydanie: 2003/6-7 Kosmos bliżej, czy dalej Biuletynu Ministra Szkolnictwa Wyższego adres internetowy – www.sprawynauki.waw.pl
2. artykułu: Rozpoczął się IV Międzynarodowy Rok Polarny; Naukowcy UŚ w wielkim programie badawczym Arktyki i Antarktydy – autor: A. Sikora, zamieszczonego w miesięczniku UŚ w Katowicach nr 6 (146) z marca 2007 r.
