Szanowne Koleżanki i Koledzy,

Witam serdecznie w kolejnym roku szkolnym 2007/2008. W rozmowach telefonicznych, a dzwonicie do mnie często, wyczuwam wiele niepokoju związanego z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2007 roku w sprawie podstawy programowej. Obawy odnoszące się do edukacji wczesnoszkolnej dotyczą przede wszystkim zgodności programu i treści zakupionych podręczników z kolejnymi hasłami nowej podstawy programowej.

Postaram się zaistniałe w tym względzie wątpliwości wyjaśnić i uspokoić Was drodzy Państwo.

Po pierwsze - w Uzasadnieniu zmian dokonanych w podstawie programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (strona internetowa MEN), czytamy: w roku szkolnym 2007/2008 zmiany obowiązywać będą wyłącznie w klasach rozpoczynających dany etap edukacyjny, tj. klasy I i IV szkoły podstawowej, w klasach I gimnazjów i w klasach I szkół ponadgimnazjalnych. Ten zapis powinien uspokoić Nauczycieli klas drugiej i trzeciej kształcenia zintegrowanego. W klasach tych realizujemy obecny program i treści znajdujące się w obecnych podręcznikach. Możemy jedynie w toku zajęć zaakcentować, zwrócić szczególną uwagę i doskonalić te treści, które są w nowej podstawie programowej , a nieco łagodniej potraktować treści wychodzące poza ramy tej podstawy.

Po drugie - w tym roku otrzymaliście Państwo udoskonalone wydanie cyklu „Wesoła Szkoła” do klasy I. Podręczniki te zawierają treści zgodne z nową podstawą programową. Ćwiczenia rozszerzające obowiązkowy zakres edukacji są oznaczone literką d (czyt. dodatkowe) i nauczyciel będzie decydować o ich realizacji, w zależności od poziomu dzieci w jego klasie. Myślę, że ta informacja upewni Nauczycieli klas pierwszych, że realizowany podręcznik jest zgodny z wytycznymi nowej podstawy programowej.

Po trzecie - w najbliższym czasie otrzymacie Państwo Program Wczesnoszkolnej Zintegrowanej Edukacji XXI wieku, który zaktualizowano zgodnie z założeniami nowej podstawy programowej. Program wzbogacono o zagadnienia mocno akcentowane w podstawie programowej, takie jak:

• Komunikowanie się w języku obcym,
• Poznanie własnego ciała,
• Dbałość o zdrowie, higienę własną i otoczenia,
• Bezpieczeństwo dziecka w różnych sytuacjach,
• Rozwój sprawności fizycznej poprzez ćwiczenia gimnastyczne.

Dokonano też przeglądu i aktualizacji treści matematycznych. Usunięto z nich (zgodnie z zaleceniem, ale bez przekonania o słuszności tej decyzji) treści dotyczące kolejności wykonywanych działań i algorytmy działań pisemnych. Znacznie też ograniczono rozwiązywanie zadań tekstowych złożonych.

Pozostałe hasła podstawy programowej to nic nowego. Są one od zawsze realizowane w edukacji wczesnoszkolnej. Przeczytajcie spokojnie, bez emocji podstawę programową, a okaże się, że nie ma w niej tak drastycznych zmian.

Po czwarte - w tym roku trwają intensywne prace nad przeglądem treści podręczników klas drugiej i trzeciej i skorelowaniem ich z nową podstawą programową. Już dzisiaj mogę stwierdzić, że wszystkie hasła podstawy programowej mają odbicie w treściach obecnej wersji podręczników „Wesołej Szkoły”, aktualizacja polega więc nie na dopisywaniu, ale na rezygnacji z pewnych partii materiału nauczania (szczególnie w matematyce). Przy rezygnacji kierujemy się wielką ostrożnością, bo nigdy nie wiadomo, jakie zmiany programowe przyniesie nam nowy rok szkolny (po wyborach). Dlatego przy zadaniach wychodzących nieco poza sztywne hasła podstawy programowej umieszczamy literę d (dodatkowe) tak, jak w podręczniku dla klasy I.

Po piąte - pamiętajmy, że podstawa programowa przedstawia treści w sposób skondensowany, hasłowy. Zawiera minimum (a nie maksimum) wiedzy i umiejętności, które ma opanować uczeń w toku trzech lat edukacji zintegrowanej. W testach kompetencji dla trzecioklasistów znajdą miejsce tylko te treści, które wymienia się w podstawie programowej. Natomiast w żadnym stopniu nie ogranicza nauczyciela tylko do ich realizacji,. A co z uczniami szybciej rozwijającymi się, przecież nie możemy hamować ich w rozwoju. Podstawa programowa jest pewnym „czujnikiem” priorytetu ważności realizowanych treści, ale nie ich ogranicznikiem. Jest dokumentem przewodnim dla autorów programów edukacyjnych. Natomiast nauczyciel realizuje wybrany i zatwierdzony przez MEN program edukacyjny. Jego codzienne poczynania edukacyjne powinny być zgodne z programem, a przede wszystkim zgodne z tempem rozwoju powierzonych mu uczniów. Środkiem ułatwiającym realizację konkretnego programu jest podręcznik. W podręczniku mogą (a nawet powinny) znaleźć się treści rozszerzające, o realizacji których decyduje konkretny nauczyciel, bo to on zna najlepiej możliwości swoich uczniów i wie, jak pokierować ich rozwojem.

Po szóste - dokonaliście Państwo bardzo trafnego wyboru, decydując się na cykl podręczników „Wesoła Szkoła”, bowiem:

• Zawiera on poszczególne hasła programowe przełożone na język zadań i ćwiczeń;
• Kolejność realizowanych tematów jest ściśle uporządkowana zgodnie z wymogami danej dyscypliny naukowej.
• Priorytet mają ćwiczenia i zadania prowadzące do osiągnięcia kompetencji sygnalizowanych w podstawie programowej.
• Zadania i ćwiczenia różnią się stopniem złożoności i trudności. Bogaty ich zestaw daje nauczycielowi możliwość ich wyboru i dopasowania do możliwości poszczególnych uczniów.
• Zadania są tak dobierane, aby nauczyciel mógł realizować jednocześnie trzy główne grupy celów edukacji: dostarczenie wiedzy na dany temat - kształcenie określonych umiejętności - rozwijanie osobowości ucznia.
• Sposób prezentowania ćwiczeń i zadań motywuje ucznia do nauki, a jednocześnie ułatwia mu tę naukę.

Mając takie podręczniki, nauczyciel bez obawy niepowodzenia zrealizuje treści podstawy programowej z 23 sierpnia 2007 roku i zaktualizowanego Programu Wczesnoszkolnej Zintegrowanej Edukacji XXI wieku.

Życzę spokojnej, miłej pracy zawodowej, przynoszącej widoczne efekty i zadowolenie osobiste.

Prof. dr hab. Jadwiga Hanisz

28 września 2007 roku